Cấu tạo, nguyên lý làm việc của đèn huỳnh quang




Bài viết hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về cấu tạo, nguyên lý làm việc của đèn huỳnh quang. Các sơ đồ lắp đặt Đọc thêm

Bài viết hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về cấu tạo, nguyên lý làm việc của đèn huỳnh quang. Các sơ đồ lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh quang và tìm hiểu một số loại đèn thông dụng khác.
1. Cấu tạo của đèn huỳnh quang
– Cấu tạo của đèn huỳnh quang
Đèn huỳnh quang là loại đèn phát ra ánh sáng lạnh, ít phát nhiệt so với đèn sợi đốt. Cấu tạo của đèn huỳnh quang là ống phòng điện với điện cực ở hai đầu và hơi thủy ngân. Thành trong của ống được tráng một lớp phát sáng (huỳnh quang).
Khi các tia hồ quang phóng điện va chạm vào lớp phát sáng, một phần năng lượng của chúng biến thành nhiệt năng, phần còn lại thành ánh sáng. Màu sắc ánh sáng phát ra từ đèn tùy thuộc vào thành phần lớp bột huỳnh quang.
cấu tạo của đèn huỳnh quang
Cấu tạo của đèn huỳnh quang dùng tắc te (chuột)
1. Vỏ bóng đèn
2. Lớp huỳnh quang
3. Hơi argon trộn với hơi thủy ngân
4. Điện cực
5. Tắc te (con chuột)
6. Chấn lưu

1.1 Ballast (chấn lưu, tăng phô)

– Ballast cơ
Đối với loại đèn phóng điện, khi làm việc điện trở của đèn có đặc tính âm. Điện trở sẽ càng lúc càng giảm xuống làm cường độ dòng điện qua đèn gia tăng, dễ làm đèn bị hỏng. Vì thế đối với đèn huỳnh quang cần phải mắc nối tiếp với cuộn cảm kháng. Nhằm mục đích giữ ổn định dòng điện qua đèn và đồng thời tạo điện áp cao để dễ khởi động đèn lúc đầu.
Cấu tạo của tăng phô cơ
Cấu tạo của ballast cơ

– Ballast điện tử
Ballast điện tử cơ bản là một mạch điện tử chỉnh lưu và nghịch lưu. Chúng kết hợp với nhau tạo ra xung điện xoay chiều có tần số từ 20 đến 50 KHz đặt lên hai đầu đèn dưới sự cộng hưởng. Do đó, khi khởi động đèn thì xung điện áp đặt lên hai đầu đèn ống rất cao nên không cần tắc te như ballast cơ.
nguyên lý làm việc của đèn huỳnh quang chấn lưu điện tử

                                                            Hình ảnh chấn lưu điện tử            

1.2 Starter (tắc te, con chuột)

tắc te con chuột
Hình ảnh tắc te

Starter thực chất là loại công tắc tự động làm việc với điện áp thích hợp. Tắc te chỉ tác động một lần trong lúc khởi động bộ đèn để đốt nóng điện cực của bóng đèn.
Được cấu tạo bởi một lưỡng kim được đặt trong bóng chứa khí neon, bình thường hai điện cực này hở mạch. Để triệt lửa điện giữa 2 cực nhờ 1 tụ điện 0,02uF mắc giữa 2 điện cực và cũng có tác dụng làm đèn khởi động nhanh.

– Ưu và nhược điểm của đèn huỳnh quang
+ Ưu điểm:
Diện tích ánh sáng lớn
Ánh sáng phát ra gần với ánh sáng tự nhiên
Khi điện áp thay đổi trong phạm vi cho phép ánh sáng giảm ít (1%)
+ Nhược điểm
Cấu tạo khá phức tạp
Giá thành cao, Cosφ thấp

2. Nguyên lý làm việc của đèn huỳnh quang

Phát biểu nguyên lý làm việc của đèn ống huỳnh quang như sau:
Khi đóng công tắc thì điện áp đặt vào hai đầu tắc te làm phóng hồ quang trong tắc te. Lúc đó thanh lưỡng kim của tắc te sẽ biến dạng vì nhiệt làm tiếp điểm đóng lại. Dòng điện chạy trong mạch đốt nóng các điện cực đèn.
Khi tiếp điểm đóng cũng là lúc hồ quang mất thì, thanh lưỡng kim nguội thì dẫn đến mở mạch. Tăng phô là một cuộn cảm khi mất điện sẽ tạo ra điện áp cao (khoảng 400V) đặt trên 2 đầu đèn làm đèn phóng điện.
Dòng điện qua đèn tạo thành ion tác động lên bột huỳnh quang làm đèn phát sáng. Sau khi đèn sáng, điện áp trên 2 đầu đèn giảm còn khoảng 40 V, tắc te không hoạt động nữa. Dòng điện qua đèn bị hạn chế bởi điện cảm của tăng phô.

3. Sơ đồ lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh quang

Một số sơ đồ lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh quang:

+ Sơ đồ lắp đặt đèn ống huỳnh quang 2 dây 220V

sơ đồ nguyên lý lắp đặt mạch điện đèn huỳnh quang 2 dây
Sơ đồ mạch đèn huỳnh quang 2 dây 220V

+ Sơ đồ lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh quang 3 dây 110V

sơ đồ lắp đặt mạch điện đèn huỳnh quang 3 dây
Sơ đồ mạch đèn huỳnh quang 3 dây 110V

+ Sơ đồ lắp đặt đèn ống huỳnh quang dùng tăng phô điện tử

sơ đồ nguyên lý lắp đặt mạch điện đèn huỳnh quang tăng phô điện tử
Sơ đồ lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh quang tăng phô điện tử

4. Các loại đèn chiếu sáng khác

4.1 Đèn sợi đốt (đèn nung sáng)

đèn sợi đốt dây tóc
Hình ảnh đèn sợi đốt

Đèn sợi đốt có cấu tạo khá đơn giản gồm dây tóc kim loại như Vonfram. Dây tóc này có thể chịu được nhiệt độ 2300 độ C, phát sáng khi có dòng điện chạy qua. Vỏ bóng đèn làm bằng thủy tinh.
Để tránh oxy hóa và làm hỏng dây tóc bóng đèn người ta nạp khí trơ (Argon, Ne) vào bên trong đối với bóng có công suất lớn, đối với bóng có công suất nhỏ thì hút chân không.

– Ưu điểm:
+ Nhiều loại theo kích thước, điện áp, công suất
+ Sơ đồ kết nối đơn giản
+ Khả năng làm việc không phụ thuộc môi trường
+ Màu cam gần với màu ánh sáng tự nhiên

– Nhược điểm
+ Hiệu suất chiếu sáng thấp
+ Tuổi thọ ngắn hơn các loại đèn khác
+ Phát nhiệt lớn

4.2 Đèn huỳnh quang – Compact

đèn compact
Đèn huỳnh quang compact

Đèn compact là một dạng mới của đèn huỳnh quang, được sản xuất với công nghệ tiên tiến. Nhằm kết hợp tạo ra nguồn sáng tối ưu và đảm bảo được sự tiết kiệm điện năng nhiều nhất.
Nguyên lý làm việc của đèn huỳnh quang Compact giống với nguyên lý đèn huỳnh quang. Chất photpho đặt bên trong ống thủy tinh làm biến đổi tia bức xạ cực tím trong quá trình phóng điện, tạo thành các tia sáng có thể thấy được.
Ưu điểm chính là tiết kiệm điện năng, chỉ tiêu tốn bằng 20% so với đèn sợi đốt có cùng công suất. Tuổi thọ cao (khoảng 8000 giờ), cao hơn đèn sợi đốt gấp 10 lần. Kích thước nhỏ gọn, kiểu dáng đẹp.

5. Mạch điều khiển đèn ở 2 nơi

sơ đồ lắp đặt mạch đèn cầu thang
Mạch cầu thang

Mạch điều khiển đèn ở 2 nơi khác nhau vẫn có thể bật, tắt được đèn (mạch đèn cầu thang). Mạch gồm 2 công tắc 3 vị trí và một hoặc nhiều bóng đèn mắc song song.
Ở mạch này ta sẽ đấu thường đóng của công tắc này với thường mở của công tắc kia. Chân chung công tắc 1 nối với nguồn. Chân chung của công tắc 2 nối với đèn, chân còn lại của đèn nối với cực kia của nguồn.

nguyên lý mạch đèn cầu thang tiết kiệm dây dẫn
Mạch đèn cầu thang tiết kiệm dây dẫn

Mạch đèn cầu thang tiết kiệm dây dẫn

Cách mắc này tiết kiệm dây hơn, nhưng về mặt an toàn chưa cao. Khi ta rút ra một cầu chì thì đèn vẫn còn sáng. Hoặc khi sửa chửa phải rút cả hai cầu chì ra.

Contactor là gì? CHI TIẾT NHẤT về contactor
15 sơ đồ mạch điện dùng contactor




Hãy bình luận đầu tiên

Để lại một phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai.


*